Nasz system odpornościowy

System odpornościowy składa się z sieci współpracujących ze sobą komórek i organów. Ich wspólnym celem jest identyfikowanie i niszczenie wszystkiego, co może atakować i uszkadzać organizm, albo do niego nie należy.

Tekst Carsten Vagn – Hansen

Mogą to być szkodliwe bakterie, wirusy, grzyby lub substancje chemiczne. Mogą to być również cząstki niestrawionego pożywienia, które przedostały się do krwioobiegu przez nieszczelne jelito. Układ odpornościowy przechwytuje te „ciała obce”, by nie przedostały się do komórek i organów.

Jeżeli mimo wszystko substancje te przenikną do organizmu, układ odpornościowy będzie usiłował wyizolować, unieszkodliwić i zniszczyć te cząstki, zanim rozprzestrzenią się i zaczną uszkadzać organizm. Jeżeli w komórkach organizmu pojawią się jakiekolwiek anomalie, na przykład przekształcą się one w komórki nowotworowe, prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy odnajdzie je i zniszczy.

Antygeny i przeciwciała. Ogólnie rzecz ujmując, układ odpornościowy atakuje antygeny, występujące zazwyczaj w postaci protein znajdujących się na powierzchni cząstki, która może uszkodzić organizm. Antygeny występują na powierzchni żyjących mikroorganizmów, takich jak wirusy, bakterie, grzyby i pasożyty, a także na powierzchni cząstek substancji chemicznych, farmaceutyków, złuszczonego naskórka zwierząt, pyłu i jedzenia. Zadaniem układu odpornościowego jest odnalezienie i unieszkodliwienie obcych antygenów, bez atakowania komórek własnego organizmu. Komórki organizmu wyposażone są w specjalne markery, które informują układ odpornościowy, że należą one do organizmu i stanowią część tego, co podlega ochronie. Na szczęście podczas ciąży układ odpornościowy zmienia się na tyle, by traktować płód jako część organizmu matki, nie zaś jako intruza.

Wiele ważnych komórek organizmu wchodzi w skład układu odpornościowego, między innymi białe ciałka krwi. Istotną rolę dla systemu immunologicznego pełni szpik kostny, w którym wytwarzane są komórki odpornościowe. Niektóre z nich wytwarzane są także w grasicy (gruczole w klatce piersiowej), która stanowi ważny element układu odpornościowego.

Limfocyty T. Wyróżniamy kilka rodzajów limfocytów T. Pomocnicze limfocyty T aktywizują większość pozostałych komórek odpornościowych. Jeśli zawodzą, system przestaje funkcjonować; tak dzieje się na przykład w przypadku AIDS. Niszczące limfocyty T atakują i niszczą komórki własnego organizmu, kiedy ulegają one zmianie, na przykład w przypadku infekcji wirusowej. Kiedy zakończą one swoje zadanie, zaczynają funkcjonować wygaszające limfocyty T, które redukują aktywność układu odpornościowego w taki sposób, by nie uszkadzał on zdrowych komórek i tkanek. Liczba niszczących limfocytów T we krwi może się podwoić w ciągu zaledwie kilku godzin. W trakcie tego procesu limfocyty T wytwarzają kilka rodzajów protein. Są one nazywane cytokinami i wpływają na funkcjonowanie wszystkich pozostałych komórek. Są formą przekaźnika molekularnego pomiędzy komórkami a układem odpornościowym. Niektóre powodują – a inne zapobiegają – reakcjom alergicznym. Przyczyniają się także do powstawania stanów zapalnych, również tych przewlekłych.

Cytokiny mogą pobudzić komórki do aktywności, do wzrostu, ale docelowo niszczą komórki – między innymi nowotworowe lub zainfekowane przez wirusy. Innym rodzajem komórek odpornościowych są limfocyty B, wytwarzane przez szpik kostny. Rozprzestrzeniają się one w organizmie i egzystują w węzłach chłonnych, migdałkach, śledzionie i błonie śluzowej jelita, a także krążą po organizmie wraz z krwią i limfą. Mogą reagować bezpośrednio z substancjami obcymi dla organizmu, stając się wówczas komórkami osocza. Docelowo produkują one wolne przeciwciała, czyli proteiny zdolne do wiązania antygenów. Tworzy się wówczas kompleks antygen – przeciwciało. Połączenie to ma zdolność przyciągania dużych makrofagów i komórek niszczących. W niektórych przypadkach układ odpornościowy reaguje nieprawidłowo lub nadmiernie i tym samym uszkadza organizm. Tak dzieje się w przypadku chorób autoimmunologicznych; układ odpornościowy atakuje wówczas tkanki własnego organizmu. Przykładem może być cukrzyca lub artretyzm występujące u dzieci i nastolatków, ale istnieją setki innych tego rodzaju schorzeń. Alergie to kolejny przykład nadmiernej reakcji układu odpornościowego.

Osłabiony system immunologiczny. Można się urodzić z defektem układu immunologicznego lub nabyć go później. Skomplikowane infekcje, usunięcie śledziony i nadmierne zażywanie antybiotyków to tylko niektóre z przyczyn nieprawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Dotyczy to także palenia tytoniu, oddychania zanieczyszczonym powietrzem, jak również nadmiernego spożywania alkoholu. Stres i przepracowanie podobnie osłabiają układ odpornościowy. Gwałtowne wyziębienie – na przykład stóp – również może sprawić, że system immunologiczny zawiedzie i wywiąże się przeziębienie.

Zdrowa, zróżnicowana dieta jest najważniejszym czynnikiem przyczyniającym się do utrzymania efektywnego układu odpornościowego. W ten sposób organizm otrzymuje wszystkie niezbędne witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe i aminokwasy.

Najlepszym sposobem na wzmocnienie układu odpornościowego jest zdrowy styl życia w najszerszym znaczeniu. Zdrowa, zróżnicowana dieta jest najważniejszym czynnikiem przyczyniającym się do utrzymania efektywnego układu odpornościowego. W ten sposób organizm otrzymuje wszystkie niezbędne witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe i aminokwasy. Niedobory tylko jednej z witalnych substancji, na przykład cynku, powodują problemy z kilkuset różnymi procesami enzymatycznymi. Niedobór żelaza w przypadku dzieci i nastolatków często prowadzi do pogorszenia kondycji systemu immunologicznego. Witamina C, najlepiej w naturalnej postaci, a także witaminy A i E, minerały takie jak cynk, miedź i selen odgrywają szczególnie ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, jednak każda z tych substancji osobno.

Naturalne barwniki, bioflawonoidy, które znajdują się w owocach i warzywach, są doskonałymi naturalnymi antyoksydantami. Zioła z reguły zawierają silne antyoksydanty. Naturalny jogurt także wpływa korzystnie na układ odpornościowy z powodu wysokiej zawartości bakterii kwasu mlekowego.

Kondycja układu odpornościowego zależy od naszego gniewu. System immunologiczny jest związany także z mózgiem i resztą organizmu za pośrednictwem przekaźników molekularnych. Ćwiczenia umysłowe i fizyczne – w postaci na przykład medytacji, jogi, relaksacji, Qi Gong itp., mogą wzmocnić układ odpornościowy poprzez przywracanie równowagi między umysłem a ciałem.

Istnieje kilka różnych suplementów diety, których stosowanie może wzmocnić układ odpornościowy. Wśród nich możesz znaleźć kilka produktów Eqology, jak chociażby EQ Shacai z jagodami acai, czy herbaty takie jak Rooibos, Cranberry, Blueberry i Green Tea.

Porady


  • Jedz zdrowo, spożywaj przynajmniej 600 gram ekologicznych warzyw i owoców dziennie.
  • Unikaj białego cukru, margaryny i nieekologicznych produktów mlecznych.
  • Unikaj dymu tytoniowego.
  • Dbaj, by nie przemarzły ci stopy.
  • Wysypiaj się dobrze.
  • Ćwicz każdego dnia, najlepiej na zewnątrz.
  • Dbaj o to, byś otrzymywał wystarczającą ilość dziennego światła i świeżego powietrza.
  • Każdy gorący prysznic kończ zimnym (lub zażywaj kąpieli w lodowatej wodzie zimą).
  • Stosuj wzmacniające suplementy diety, takie jak EQ Multichi Energy czy EQ Shacai.
  • Skup się na szczęściu i na tym, co dobre w twoim życiu.

Jeśli nie czujesz się dobrze


  • Zażywaj witaminę C, przynajmniej 1 – 2 g, 3 razy dziennie.
  • Pij sok z czarnych/ciemnych jagód (na przykład z czarnego bzu, aronii, borówki, jagód acai itp.)
  • Zjedz rosół i czosnek.
  • Unikaj zakażania innych osób. Starannie myj ręce i zasłaniaj usta podczas kaszlu.

Doktor


Duński fizjolog, Carsten Vagn-Hansen, spędził 18 lat jako praktykujący lekarz oraz jako lektor i prowadzący kursy dla duńskiej organizacji Practicing Doctors Centralized ¬Continuing Education. Przewodniczył także International Society¬ of General Medicine w latach 1979 – 1982. Dodatkowo otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, w tym The International Nature Medicine Honorary Prize. Jest autorem licznych książek na temat zdrowia i dobrej kondycji. Był także radiowym doktorem w Duńskim Radio i telewizyjnym doktorem w stacji telewizyjnej DR TV.

Obecnie publikuje artykuły dla EQ Magazine, a ponadto jest konsultantem zdrowotnym, mówcą i propagatorem „podróżnego sprzedawcy dla zdrowia”.

Czytaj więcej na stronie internetowej Carstena Vagn-Hansena radiodoktoren.dk